blog

Vroege signalen

Mon, 06 Sep 2010 08:08:39 +0200

Hij ziet haar. Zij ziet hem. Er is meteen die klik. Een relatie is geboren. Eindeloze gesprekken, niet van elkaar af kunnen blijven en nachten die moeiteloos overgaan in een knus, gezamenlijk ontbijt. Zou het dan nu eindelijk kunnen lukken? Is hij de man die de vader wordt van haar kinderen? Is zij de vrouw met wie hij oud wil worden?

Zo voelt het wel. Alhoewel, af en toe zijn er van die kleine dingetjes die niet helemaal lijken te kloppen. Ach, waarom moeilijk doen, als het gemakkelijk kan. Het verliefde gevoel veegt elk minuscuul bezwaar zo van tafel. Maar als maanden of zelfs jaren later de verhouding toch op de klippen loopt, zijn het die vroege signalen die weer eens niet serieus genomen zijn. Nu zeggen mensen vaak dat liefde grillig is. Dat het succes van een vaste verhouding niet te voorspellen is. Maar niets is minder waar. Geef mij het verhaal van twee mensen die hoteldebotel zijn geworden, en ik kan u vertellen of zij ook een toekomst met elkaar hebben. Gelukkig hoeft niemand in het bezit te zijn van een psychologie-diploma om dezelfde helderziendheid te hebben als ik. Wie zijn gezond verstand gebruikt, kan tot dezelfde conclusies komen. Probleem is alleen dat verliefde stellen blind varen op hun gevoel en hun kritische zin verliezen (‘dat komt vast wel goed’). Het brein werkt dus nog wel, maar uit angst om de ander meteen kwijt te raken, wordt nergens een punt van gemaakt.

Voorbeelden van vroege signalen zijn:

1. Hij doet moeilijk als het gaat om familiebijeenkomsten (‘ik neem je mee als de tijd rijp is’).

2. Zij wil ook blijven uitgaan met andere mannen (‘het is puur vriendschappelijk, dat begrijp je toch wel’).

3. Hij wil niet gestoord worden onder werktijd (‘bel mij niet, ik bel jou’).

4. Zij praat honderduit, maar stelt hem nooit een geïnteresseerde vraag (‘als ik geen belangstelling had, dan zat ik toch niet in deze relatie’).

5. Hij slaat het drinken en/of blowen nooit een dag over (‘ik kan zo stoppen, maar waarom zou ik als het mij ontspant’).

6. Zij toont geen initiatief tot lichamelijk contact (‘ik ben gewoon niet het knuffelig type’).

7. Hij reageert ontwijkend op haar kinderwens (‘ik weet het pas als ik er klaar voor ben’).

8. Zij vindt alles best (‘met jou heb ik niets anders nodig’)

9. Allerlei mensen die hij tegenkomt, stelt hij niet aan haar voor (‘ach, dat zijn toch allemaal vage kennissen’).

10. Zij praat veel over haar ex (‘ik heb het gewoon nog niet verwerkt’).

Liefde kan mooi zijn, vooral als zij duurzaam is. Maar een relatie is alleen een lang leven beschoren als niets met de mantel der liefde wordt bedekt.

Pensioenangst

Mon, 30 Aug 2010 08:20:17 +0200

Mensen zijn bang dat zij maar weinig zullen terugzien van hun pensioengeld. En die angst is terecht. Want, pensioenfondsen hebben hun reserves aanzienlijk zien krimpen sinds de kredietcrisis is toegeslagen. Eigen geld in beheer geven aan instellingen die u niet eens bij de naam kennen, is altijd riskant. Dat blijkt maar weer.

Maar goed, dat daargelaten, is het wel zuur om een armoedig toekomstperspectief te hebben, als u daar uw hele leven voor hebt gespaard. Geen zwitserlevengevoel, maar thuis op de bank zitten en elke avond macaroni met boterhamworst eten, zoals vroeger. Hoewel. Misschien dat de groeiende pensioenangst ook verse krachten losmaakt in de ouder wordende mens. Zo kan een zestigplusser nog gerust een eigen winkeltje beginnen. Met een kleine investering kan in de zomermaanden rondgereden worden op een ijscokar en in de winter kan, met dezelfde ventvergunning, door de straten getoerd worden met friet of hete worst. Voordeel van een dergelijke onderneming is dat de sociale contacten op peil blijven, en daarmee ook de dreiging van existentiële overbodigheid wordt afgewend. Bovendien is het bijverdienen van een zakcentje op latere leeftijd goed voor het huwelijk. De meeste vrouwen zitten er helemaal niet op te wachten dat manlief thuis komt te zitten, vooral omdat hij zich met zaken gaat bemoeien waar hij voorheen geen enkele interesse in had (‘schat, is het niet slimmer om de aardappels te schillen met een dunschiller in plaats van een mesje’). Wie geld moet besparen, kan ook eens wat vaker aan tafel schuiven bij de kinderen en andere familieleden die nog in de kracht van hun leven staan. In ruil kan wat vaker op hun huis, op de beesten of de (klein)kinderen worden gepast, waardoor er voor beide partijen economisch voordeel is. Natuurlijk is het ideale plaatje dat senioren hun onafhankelijkheid behouden, als ook dat de kinderen niet, bij voortduring, lastig gevallen worden door hun ouders. Maar als het toch niet anders kan, dan is het geen ramp dat het familiegevoel in Nederland weer wat nieuw leven wordt ingeblazen. Vandaag de dag is iedereen zo individualistisch bezig dat veel mensen zelfs vergeten dat zij familie hebben. Als dure vakanties, kostbare auto’s en het lidmaatschap van de golfclub moeten worden ingeleverd, dan komt daar als vanzelf een betaalbare fietstocht, een tweedehands scooter of een spelletjesavond voor in de plaats. En dat is alleen maar gezond. Want, het ervaren van levensgeluk zit niet zozeer in alles wat u bezit als wel in het geestelijk vermogen zelf iets van het leven te maken.

Iedereen die zijn leven lang keihard heeft gewerkt, verdient het om van zijn spaarzaamheid te profiteren. Maar als blijkt dat anonieme figuren uw beleggingen hebben verkwanseld, gebruik dan uw boze energie om nog een keer te vlammen.

Stemgebruik

Mon, 23 Aug 2010 11:10:54 +0200

Waarom is het ene schoolkind populairder onder zijn leeftijdsgenoten dan een ander? Hoe is het te verklaren dat van tientallen sollicitatiekandidaten met precies dezelfde kwaliteiten net die ene als beste uit de bus komt? En hoe kan het verkeren dat een man bijzonder in de smaak kan vallen bij een vrouw nu hij via een datingsite met haar mailt, maar

toch aan de kant wordt geschoven na het eerste telefoongesprek? Zo op het oog lijkt het doorgaans een kwestie van geluk. Maar niets is minder waar. Het vermogen om anderen aan te trekken of om af te stoten zit in het geluid van de stem. En het is typisch voor de Nederlander dat hij van dit fenomeen geen enkel besef heeft. Zo worden stemspecialisten (logopedisten) alleen maar ingeschakeld als een kind ernstig stottert, een politicus goed voor de dag moet komen tijdens interviews, of een acteur zijn stem voor het publiek dragend moet maken. Maar als het aan mij zou liggen, dan zou elk schoolgaande kind verplicht stemles krijgen. Want wie zijn stem op een deugdelijke manier weet te gebruiken, zal zich qua zelfvertrouwen en sociale behendigheid veel krachtiger ontwikkelen. Nu brabbelt, hakkelt en lispelt iedereen alsof het er allemaal niet toe doet en is de verbale omgang als die van een stelletje onderontwikkelde stoethaspels. Één van de grootste problemen, als we met elkaar in gesprek zijn, is dat er geen sociale controle wordt uitgeoefend. Bij gelegenheid corrigeren mensen elkaar wel als het gaat om uiterlijk (het lange haar staat je beter), om kleding (voor een minirok ben je te oud) of om (a)sociaal gedrag (u staat voor te dringen), maar als het gaat om vaag, onverstaanbaar, lijzig, knetterend, ratelend of stroperig geproduceerd stemgeluid, dan is er geen kritisch tegengeluid te bekennen. Daardoor blijft menigeen in de waan leven dat hij in het contact goed overkomt; en dat terwijl in werkelijkheid steeds meer gesprekspartners vroegtijdig afhaken. Zelf grijp ik elke kans aan om patiënten aan te spreken op hun spreekstijl, ook al hebben zij daar niet om gevraagd. Zo heb ik nu in mijn praktijk een vrouw die willekeurig lange pauzes tussen de zinnen gebruikt. En tegelijkertijd is er haast geen enkele zin die zij afmaakt. Daardoor is zij heel dwingend in het contact; niet alleen omdat ik maar moet afwachten totdat zij weer opstart, maar ook omdat ik, bij herhaling, moet doorvragen wat zij nu eigenlijk bedoelt. Als ik haar hiermee confronteer, zegt zij: 'het is wel hard om te horen, maar ik begrijp nu wel ineens waarom de halve kamer leegloopt als ik tegenwoordig op een familiefeestje kom.'

In elk gesprek bepaalt uw stem de stemming. Want zoals het spreekwoord zegt: het is de toon die de muziek maakt.

Opvoeden in vertrouwen

Mon, 16 Aug 2010 08:46:57 +0200

Kinderen moeten ooit volwassen worden. Daar is opvoeding voor nodig. In die opvoeding staan ouders voor de verantwoordelijke taak om zichzelf overbodig te maken. Nu is er in de laatste decennia veel veranderd in de gangbare opvoedingsstijl. Langzaam maar zeker heeft discipline en harde hand plaatsgemaakt voor meer betrokkenheid en aanmoediging.

Dat is een goede zaak, al was het alleen maar omdat kinderen zich meer bevestigd voelen in hun bestaan dan vroeger het geval was. Maar desondanks ontbreekt het menig kind aan zelfvertrouwen en weerbaarheid. En dat heeft alles te maken met het feit dat moderne ouders hun kinderen te veel uit handen nemen. Zo krijgen kinderen vandaag de dag veel zakgeld zonder dat zij daar ook maar iets tegenover hoeven te stellen; en worden zij bij school met fiets en al in de auto geladen als er een regenbuitje op komst is. Natuurlijk is het geweldig om je kinderen te verwennen, en is het voor menig ouder gewoon een genot om de dagelijkse boterhammetjes klaar te zetten. Maar veel ouders schieten in deze verwenstand zover door dat het kind niet eens de kans krijgt om van zijn eigen fouten te leren. Wanneer het kind bijvoorbeeld wegens slechte schoolprestaties moet blijven zitten, dan is dat wel een grote tegenvaller. Maar, het is tegelijkertijd een ervaring die er toe bijdraagt dat het kind zich kan revancheren. Desondanks proberen ouders hun kind deze ervaring te ontnemen en zetten de schoolleiding dikwijls onder druk om het kind alsnog te laten overgaan. En als dat niet lukt, dan wordt een kostbare huiswerkinstituut ingeschakeld om het kind voor nog grotere teleurstellingen te behoeden. Deze ouders zullen met de beste bedoelingen handelen en overtuigd zijn dat zij daarmee hun kind helpen. Maar, met het inschakelen van allerhande specialisten die het kind moeten begeleiden, is de onderliggende boodschap aan het kind éénduidig, namelijk: je kunt het niet zelf. En deze karakterondermijnende boodschap wordt ook gegeven wanneer het kind zijn ongenoegens en verlangens uit. Hij hoeft maar te piepen - iedereen zit op paardrijden, behalve ik - of het gedresseerde paard staat al voor de deur. Een simpele ‘ben heel benieuwd hoe je dat voor elkaar wilt boksen’ getuigt van beter ouderschap en geeft het kind het vertrouwen dat hij zelf ook iets kan bewerkstelligen. Krijgt het kind dit vertrouwen niet, dan zal hij ook later relaties aangaan, waarin hij voortdurend het onderspit delft. Immers, hij heeft niet geleerd om voor zichzelf op te komen.

Opvoeden in vertrouwen betekent dat ouders de verleiding moeten weerstaan om de behoeftes van hun kind direct te willen bevredigen. Want, alleen wanneer de mens met geduld, hard werken, en het overwinnen van tegenslagen zijn levensdoelen verwezenlijkt, groeit hij mettertijd naar echte volwassenheid.

Gebrek aan zelfkritiek

Mon, 09 Aug 2010 08:27:32 +0200

Vaak wordt gedacht dat veel mensen gebukt gaan onder gevoelens van onzekerheid en een gebrek aan zelfvertrouwen. In werkelijkheid is het andersom: veel mensen ervaren een diepgevoelde tevredenheid met zichzelf en zijn hun eigen beste vriend.

Sterker nog, zelfs de meest asociale stoethaspels kunnen zichzelf ervaren als een toonbeeld van menselijk handelen. En zij begrijpen niet waarom anderen blind zijn voor hun voorbeeldig karakter. Dit verschijnsel duidt op een wijdverspreid gebrek aan menselijke zelfkritiek, en verklaart waarom relaties zo vaak op niets uitlopen. Dat mensen de splinter in andermans oog en de balk in de eigen oog niet zien, is iets dat mij als praktiserend psycholoog geen windeieren legt. Ik word er immers voor betaald om mensen met (relatie)problemen een (lach)spiegel voor te houden. En daardoor ben ik dagelijks in de gelegenheid om mij te verwonderen; een gemoedstoestand die gemakkelijk kan overslaan in onbedaarlijk gelach. Zo is het zeer vermakelijk om iemand met sterke egocentrische trekken te horen klagen over hoe slecht zijn collega’s of familieleden naar hem luisteren. Even grappig is het om een nors en gereserveerd persoon te horen uitwijden over de onvriendelijkheid van winkelpersoneel of over het gebrek aan hartelijkheid van zijn huisgenoten. Hij heeft wel gelijk, maar het komt niet in hem op dat hij met zijn eigen afstandelijkheid de onvriendelijkheden over zichzelf afroept. Hetzelfde verschijnsel is waar te nemen bij mensen die heel verongelijkt kunnen mopperen over hoe zij worden afgewezen. Dat juist hun eigen verongelijktheid op anderen zo afstotelijk werkt, is een vorm van blindheid die bij mij op de lachspieren werkt. En bij de club van positivo’s, lig ik helemaal in een deuk. Zij zijn zo vervuld van hun eigen optimisme, betrokkenheid en hulpvaardigheid dat zij er als vanzelfsprekend van uit gaan dat hun omgeving dit alleen maar kan begroeten met evenveel enthousiasme en genegenheid. Met veel binnenpret wacht ik op het moment dat zij, ten lange leste, tot het inzicht komen dat hun eigenaardigheden door anderen als dwingend worden ervaren; en tegengesteld aan hun verwachting, irritatie en kilheid oproepen. Laatst zat ik in de trein tegenover twee meiden die zich beklaagden over de groeiende onbeschoftheid van de Nederlander: ‘je kunt de trein niet uitstappen omdat de wachtenden zich verdringen om in te stappen, hoe asociaal kun je zijn.’ Ik lachte en zei: ‘hebben jullie dan zelf wel in de gaten hoe hard jullie praten, en dat nog in een stiltecoupé?’ Spontaan kregen we met zijn drieëen de slappe lach, wat de mensen naast ons zichtbaar ergerde.

Afgeven op anderen om zelf buiten schot te blijven, is de norm. Iedereen die wel zelfkritisch is, heeft doorgaans een verborgen agenda. Wie zegt te lijden aan een minderwaardigheidscomplex, bedoelt: ‘zeg mij hoe geweldig ik ben’.

Aandacht opeisen

Mon, 02 Aug 2010 08:02:55 +0200

Bent u het zat om altijd te moeten aanzien hoe iedereen aan de beurt komt, terwijl u stelselmatig wordt overgeslagen? Niemand luistert toch? Dan wordt het tijd dat u eens de aandacht opeist. Want wanneer u in alle bescheidenheid afwacht totdat iemand u zijn aandacht schenkt, dan kunt u wachten totdat u een ons weegt.

Eerlijk is eerlijk: waarom zou uw verhaal minder waard zijn dan van een ander? Het is toch belachelijk dat juist de brutale mensen aan hun trekken komen terwijl u altijd met de kruimeltjes blijft zitten? Vandaag nog gaat het roer om. Met een symbolische vuvuzela aan uw lippen, kan straks niemand meer om u heen. Om te beginnen is het belangrijk dat u uw stemvolume flink opschroeft. Heel hard praten werkt als een stoorzender voor elke gesprekspartner en voorkomt dat hij zijn eigen innerlijke stem kan horen. Leuk is het om vervolgens het harde praten te praktizeren in de publieke ruimte. Vooral in het openbaar vervoer kunt u onophoudelijk tetteren waardoor zelfs die asociale types met oordopjes wel moeten meeluisteren. De kunst is ook om een ieder, die enige neiging vertoont om de aandacht terug te pakken, gelijk te onderbreken. Met zinnetjes als ‘dat doet me denken aan’, ‘daar zeg je wat’ of ‘maar, wat veel erger is’, kunt u de ander aftroeven, puur en alleen om het aantal minuten eigen spreektijd te vergroten. De volgende stap is bijzonder effectief en vooral bedoeld om uw eigen spreekplezier te vergroten: het dramatiseren. In het vervolg bent u niet een beetje moe, maar staat u op de rand van instorten. Ook heeft u geen kleine promotie gemaakt, maar heeft u de mooiste baan van Nederland is de wacht gesleept. En heeft u een onbeduidend conflict met uw partner gehad, dan vertelt u uw gehoor dat nog geen twintig psychologen uw relatiecrisis kunnen bezweren. Heeft u de smaak te pakken, dan kunt u gelijk doorstomen met opvallende acties zoals het flauwvallen in gezelschap, het spontaan braken tijdens een autorit of een woedeaanval krijgen het allemaal niet loopt zoals u had gepland. Psychiaters noemen dit dan misschien wel een vorm van negatieve aandacht. Maar, dat maakt niets uit. De goegemeenschap let alleen maar op als er een bom explodeert. Lekker saboteren, door bijvoorbeeld hatelijke opmerkingen te maken (‘het eten is hier toch niet meer wat het geweest is’), zorgt ervoor dat u, bij afwezigheid, ook nog de aandacht krijgt. En zeg nou zelf: belangrijk is niet hóe er over u wordt gesproken, maar dát er over u wordt gesproken.

Het kan zo zijn dat het afdwingen van aandacht op termijn juist mensen afstoot. Maar, geen nood. Door op tactische momenten ‘sorry’ te zeggen, durft niemand echt af te haken.

Denken in oplossingen

Mon, 26 Jul 2010 09:42:57 +0200

De tijdgeest is weinig romantisch. Een beetje dagdromen, filosoferen of zomaar wat kletsen is er niet meer bij. Mensen moeten aan het werk, praktisch ingesteld zijn en alleen maar iets beloven als zij het ook waar kunnen maken. Vooral klagers hebben het moeilijk. Zij mogen niet lijden aan het leven en daarover hun hart luchten.

Nee, het moderne geluid is dat mensen moeten denken in oplossingen. Zelfs in het huidige politieke klimaat is het uiten van onvrede niet voldoende. Wie als partijleider weigert om in oplossingen te denken, wordt door niemand meer serieus genomen. En dat is op zijn zachts gezegd: vreemd. Want het mantra ‘denk in oplossingen’ kan al gauw een groot probleem worden. Kijk alleen maar naar kwesties die geen éénduidige oplossing lijken te verdragen. Een goed voorbeeld is het drugsbeleid. Wie kiest voor een hard wettelijk verbod, jaagt de drugscriminaliteit alleen maar aan. En wie kiest voor het wettelijk vrijgeven van de handel in drugs, vraagt om conflicten met buurlanden die er anders over denken. Aan oplossingen in de persoonlijke sfeer kleeft hetzelfde bezwaar, bijvoorbeeld wanneer iemand geconfronteerd wordt met een partner die ontrouw is geweest. Wie er voor kiest om de vreemdganger te vergeven voor zijn zonden, loopt het risico vaker te worden belazerd. En wie de harde keuze maakt om de relatie per direct op te zeggen, zit met het probleem dat hij daarmee het geheel aan familiebanden totaal ontwricht. Of neem zoiets simpels als u ergeren aan een collega. Het uiten van uw ergernis kan de relatie juist verstoren, terwijl het verzwijgen van uw klacht precies hetzelfde negatieve effect kan sorteren. Het denken in oplossingen klinkt aantrekkelijk, lijkt daadkrachtig en moedig, maar in de praktijk is het nog maar de vraag hoe zaligmakend al die oplossingen dan wel zijn. Op mijn vakgebied is de ’los-het-op stemming’ al niet anders. Een therapievorm die alleen maar inzicht geeft (psychoanalyse) wordt niet langer vergoed, terwijl het geld nu aangewend wordt voor oplossingsgerichte therapieën. Behandelingen moeten wetenschappelijk bewezen resultaat geven (evidence based), waardoor therapeuten gedwongen zijn om met strakke protocollen te werken in plaats te vertrouwen op hun deskundige creativiteit. In een paar sessies moet de therapeut zijn patiënt hebben verlost van zijn kwaal, anders raakt het maatschappelijk geduld gewoon op.

Wat iedereen schijnt te vergeten, is dat het leven zelf maar één oplossing kent en dat is de dood. En zeg nou eerlijk: daar bent u toch ook niet blij mee!? Natuurlijk. Als honger mijn probleem is, dan lijkt eten de enige logische oplossing. Hoewel. Ook een tijdje vasten kan zeer louterend werken. Hoewel. Ook dan moet ik uitkijken dat ik geen eetstoornis oploop. Oftewel: wie alleen denkt in oplossingen, lost ook zijn denkvermogen op.

Achter de geraniums

Mon, 19 Jul 2010 18:10:46 +0200

Gerard, mijn favoriete plantenman, heeft dit jaar groot ingekocht. Maar na twee weken moet hij de hele partij, vrijwel in zijn geheel, weggooien. Daarom is Gerard teleurgesteld en vooral boos: ’Ach, hoe mensen zijn, niet te geloven, alleen maar omdat geraniums een bejaard imago hebben, willen ze die schitterende zomerplanten niet meer hebben

Wel heel kortzichtig.Je kunt toch ook mooie geraniums hebben zonder dat je er achter gaat zitten?’ Voordat Gerard alles vernietigde, heb ik nog zes geraniums kunnen redden. Achter mijn praktijk op het binnenplaatsje staan ze nu prachtig in bloei. Ik leef met Gerard mee en denk nog eens na over wat hij zei en vooral over ‘hoe mensen zijn’. Natuurlijk, Gerard heeft gelijk. Geraniums hebben door de ’er-achter-zitten’ associatie een bejaard imago. Maar zou één enkele uitdrukking debet zijn aan het failliet van de geranium? Is taal dan zo belangrijk dat de geraniums, als grijze haren, tussen de oren gaan zitten? Het aankoopfiasco van Gerard doet het ergste vermoeden. De vraag blijft aan mij knagen hoe dat dan precies bij mensen werkt. Als eerste denk ik aan een vorm van infectiegevaar, oftewel: wie er mee omgaat, wordt er mee besmet. Mensen worden kennelijk bang dat zij door aanraking, verzorging en bewondering met het bejaardenvirus worden aangestoken en nemen zichzelf in bescherming door met een grote boog om de geraniums heen te lopen. Misschien is daarmee ook verklaard waarom zo weinig familieleden hun oma’s en opa’s in bejaardentehuizen opzoeken. Zij vrezen bij het binnentreden van het gebouw dat het inademen van de bejaardenlucht hun eigen leeftijd op slag verdubbelt. Ook is dan wellicht begrip op te brengen voor al die mannen van middelbare leeftijd die hun bijna bejaarde partner verruilen voor een jong blaadje. Intiem contact met vers bloed geeft dan toch het gevoel van eeuwig leven. Als tweede denk ik aan de blik van anderen, oftewel: wie in zijn woonkamer op de bank door voorbijgangers wordt gespot met geraniums in de vensterbank, zit dan wel feitelijk achter de geraniums. Ik bedoel, de bewoners van het geraniumhuis kunnen nog zo hard beweren vitaal en ondernemend te zijn, zij worden wel betrapt onder verdachte omstandigheden. Mensen denken al gauw: ‘waar rook is, is vuur’. Misschien verklaart dat ook het succes van marktplaats.nl: anoniem aan- en verkopen op internet van tweedehands spullen, is altijd beter dan in hoogst eigen persoon gezien worden in een kringloopwinkel. De goegemeente zal u dan al gauw verdenken van een armoedig bestaan.

Mensen zijn niet depressief, maar hebben een burn-out. Zij bezoeken geen psychiater, maar een coach. Dat alles om bij anderen niet over te komen als een psychisch wrak. Beeldvorming: de geranium heeft, gelijk een bejaarde, zijn beste tijd gehad.

Vakantieschaamte

Mon, 05 Jul 2010 15:23:12 +0200

Tegenwoordig gaat iedereen op vakantie. Zeker nu de zomer aanbreekt. De koffers worden ingepakt, de vliegtickets klaargelegd of de caravan van stal gehaald.Het op-vakantie-gaan is zelfs zo algemeen aanvaard dat het daarmee ook een sociale verplichting geworden is. Vakantie moet.

Want, u bent er toch ook aan toe om uit de sleur van alledag te komen en even wat anders mee te maken dan alles wat u zo gewend bent? Ja? Of toch niet? Wat zegt u? U wilt eigenlijk helemaal niet op vakantie? Wat? U durft dat niet zo hardop te zeggen? Dan lijdt u aan vakantieschaamte, een aandoening met verstrekkende gevolgen. Want wanneer u, geheel tegen uw zin in, toch bezwijkt onder de sociale druk om op vakantie te gaan, dan zult u als een psychisch wrak huiswaarts keren. Heimwee zal uw hart verscheuren. En de tijd wordt een ware obsessie. Natuurlijk, de tijd verstrijkt. Maar, de tijd gaat zo langzaam dat het voelt alsof u per seconde een jaartje ouder wordt. En terwijl alle anderen uitgelaten kwetteren, kunt u geen hap eten door uw keel krijgen. Onderwijl begint de knagende twijfel toe te slaan. U krijgt gedachten zoals ‘ben ik wel normaal’, ‘kan ik me er niet gewoon aan overgeven’ of ‘is het nou zo moeilijk om even te genieten’. En alsof dat niet genoeg is, gaat u zich ook aan alles en iedereen ergeren: kinderstemmen zijn te luid, reisgenoten zijn te vrolijk en de muggen zijn dit jaar er speciaal op uit om uw levensenergie leeg te zuigen. Bovendien voelt u zich als een kat in een vreemd pakhuis: waar u slaapt is niet vertrouwd, wat u hoort spreken is niet te volgen en wat door anderen mooi en kleurrijk wordt gevonden, ziet u als grauw en lelijk. Dat is de prijs die u betaalt voor het onderdrukken van uw innerlijke stem. Troostrijk is het feit dat u niet alleen staat. Juist omdat het een maatschappelijk taboe is, lijden veel meer mensen aan vakantieschaamte dan algemeen bekend is. Veel pati‘nten die ik in mijn eigen praktijk behandel, vergelijken zich vaak met mensen die geen alcohol drinken: tegenover anderen moeten zij zich bij voortduring en uitvoerig verantwoorden omdat zij niet gezellig meedoen met de groep. EŽn van mijn jeugdig vrouwelijke pati‘nten heeft zelfs het idee van een vaste relatie opgegeven. Zij zegt: ‘ik ben tot nu geen jongen tegengekomen die een beetje begrip heeft kunnen tonen dat ik een echte huismus ben; als ik uitleg dat voor mij het op-vakantie-gaan geen vakantie is, haken zij af’.

Het verlangen om lekker thuis te blijven, is geen geestelijke afwijking. Wees geen meeloper, maar kom uit de kast. Laat iedereen vertrekken, zodat uw vakantie in weldadige rust kan beginnen.

Voor dommetje spelen

Mon, 28 Jun 2010 08:25:13 +0200

‘Wie het weet, mag het zeggen’, is een populaire gezegde waar meer waarheid in schuilt dan menigeen denkt. De belangrijkste betekenis is dat de beurt toekomt aan degene die de vraag weet te beantwoorden. Extra betekenis krijgt deze uitdrukking door te beseffen dat ook zeggenschap toekomt aan eenieder die zich als ‘wetend’ manifesteert.

Kennis is macht, zo u wilt. Maar wie met zijn kennis de macht krijgt, heeft ook de plicht om zich verantwoordelijk te tonen. Vergelijk het maar met de winnaars van een parlementsverkiezing: zij moeten met hun kennis de maatschappelijke problemen oplossen. Zij zijn aan de beurt om hun verantwoordelijkheid te nemen. Het omgekeerde is ook waar: wie het antwoord niet weet, komt niet aan de beurt: geen kennis, geen macht, en ook geen verantwoordelijkheid. Daarom hebben mensen die van niets weten het ook zo goed voor elkaar. Zij hoeven alleen maar een beetje dom te kijken, terwijl anderen de hete kolen uit het vuur halen. Getrouwde mannen, bijvoorbeeld, zijn hier heel bedreven in. Als de vrouw vraagt of het schuurtje ook een keer opgeruimd, de auto gewassen of de vakantie gepland kan worden, dan lijkt hij plotseling al zijn verstand verloren te hebben. Het geijkte antwoord is dan ‘ik weet het niet’ met leuke varianten zoals ‘misschien wel’, ‘zou kunnen’, ‘hoezo nu’, ‘niet mee bezig’, ‘goed punt’, ‘kan ik niet zeggen’, ‘kom ik op terug’ of ‘vraag het me op een beter moment’. Over getrouwd-zijn gesproken: dat is een verantwoordelijkheid die u wellicht helemaal niet wilt dragen. Heeft uw liefje daarom vragen zoals ‘hebben wij nu verkering’, ‘hou je wel echt van mij’, ‘zie je voor ons een toekomst’ of ‘wil je eigenlijk wel voor de relatie gaan’, kies dan voor onwetendheid met antwoorden zoals ‘goeie vraag’, ‘komt niks in mij op’, ‘ik sla even helemaal dicht’, ‘wat is houden van’ of ‘ik kan niet bij mijn gevoel komen’. In dat geval gaat uw liefje alleen maar harder lopen. Bent u toch getrouwd en heeft u het helemaal gehad met de lamlendigheid van uw partner, gaan dan voor onbepaalde tijd bij een vriend logeren met de mededeling aan uw partner dat u het allemaal niet meer weet. Het wonder zal niet uitblijven: uw partner heeft zijn verstand weer terug teruggevonden. Dan ineens weet hij wel hoeveel hij van u houdt, hoeveel steken hij heeft laten liggen, wat hij daaraan moet doen en waarom jullie zo goed bij elkaar passen. En hoe langer u blijft twijfelen, des te meer hij zijn best zal blijven doen.

In mijn psychologische praktijk komen veel patiënten die het niet weten. Tenminste, dat beweren zij. Want als ik een acute vorm van Alzheimer-light voorwend, dan zijn zij toch zo dom nog niet.

Zelfredzaam is eenzaam

Mon, 21 Jun 2010 18:44:16 +0200

Kent u dat: altijd klaar staan voor andere mensen en er nooit iets voor terugkrijgen? Of alles op orde hebben terwijl anderen er maar op los leven? En misschien ook het gevoel dat u de kar altijd zelf moet trekken? Ja? Dan bent u een zelfredzaam type. Dat heeft zo zijn voordelen, maar het geeft ook meer dan eens een eenzaam gevoel.

Want, om een beetje aandacht en belangstelling van uw vrienden, familie en collega’s te krijgen, is het belangrijk dat u ergens mee zit; of nog beter: dat u op het punt van instorten staat. Maar laat nou net die krakkemikkige hulpbehoevendheid niet uw stijl zijn. U bent juist gewend om uw eigen problemen op te lossen. Het begon allemaal in uw vroegste jeugd. U kon zichzelf prima vermaken, u deed het goed op school en was voor uw ouders nooit een zorg. Dat in tegenstelling tot andere gezinsleden: zij waren de probleemkinderen die de leraren tot wanhoop dreven en uw ouders, ook op latere leeftijd, op kosten joegen. En omdat u zo op uzelf was aangewezen, heeft u die lijn van zelfredzaamheid stevig doorgetrokken. Niemand die kijkt of helpt? Dan maar weer zelf de boel voor elkaar zien te krijgen. Zo heeft u een sterk gevoel van verantwoordelijkheid ontwikkeld. Daardoor bent u gehard, eigenzinnig en, eerlijk gezegd, ook behoorlijk betweterig: uw manier is de enige manier, waardoor de meeste mensen heel snel afhaken. Zij denken: ‘als je het allemaal zo goed weet, doe het dan ook zelf’. Nu kan het best zo zijn dat u een levenspartner heeft gevonden. Maar om nou te zeggen dat u die persoon echt als ‘partner’ ervaart, gaat veel te ver. Want ook in die relatie kunt u zich behoorlijk eenzaam voelen. Feit is namelijk dat in de loop der tijd het gevoel van gezamenlijkheid en intimiteit verdwenen is. En goed beschouwd is dat ook logisch. U trekt als vanzelf allerlei taken en verplichtingen naar zich toe, terwijl de ander dat uiteindelijk als gemakkelijk ervaart. Aan de ene kant heeft u het verlangen dat uw partner zich meer betrokken toont en wat initiatief aan de dag legt, aan de andere kant kan het u enorm irriteren als er teveel bemoeienis is met alles wat u zo keurig heeft geregeld. Ten lange leste ontwikkelt u daardoor een LTA-relatie (Living Together Apart), een relatie die wezenlijk anders is dan een LAT (Living Apart Together) omdat daarin de partners zich niet hoeven storen aan elkaars eigenaardigheden, waardoor zij oprecht kunnen uitkijken naar momenten van samenzijn.

Maar goed, lijden onder eenzaamheid staat haaks op uw levenshouding. Daarom hoeft u alleen maar te bedenken: wie zijn eigen beste vriend is, wordt ook nooit in de steek gelaten.

Therapie als straf

Mon, 14 Jun 2010 08:21:17 +0200

Wie een afspraak maakt bij een psycholoog, doet dat niet voor zijn plezier. Therapieklanten hebben het moeilijk en zoeken verlichting voor hun psychische klachten. De reden om in therapie mag dan wel geen vrolijke zijn, de motivatie om geholpen te worden is er daarom des te meer. Zij kiezen hier zelf voor. Tenminste, dat is zo bij de meeste mensen.

Een bescheiden, maar steeds groter wordende, groep patiënten wordt naar de hulpverlener gestuurd. Deze type patiënt wordt door zijn baas, de levenspartner of een familielid terechtgewezen. De ‘schuldige’ heeft al zijn krediet verspeeld. En voor straf moeten hij in therapie. De gestuurde patiënt is tijdens de kennismaking gemakkelijk te herkennen. Op het intakeformulier, waar persoonlijke gegevens moeten worden ingevuld, is de vraag ‘wat is uw probleem’ onbeantwoord. En voordat het gesprek echt begonnen is, heeft de patiënt uitlatingen gedaan zoals ‘ik ben niet gewend om mijn vuile was buiten te hangen’, ‘wie had gedacht dat uitgerekend ík bij de psycholoog zou zitten’ of ‘blijkbaar mankeert er van alles aan mij, maar zelf heb ik nog nooit een normaal mens ontmoet’. Ik kan de gestuurde patiënt natuurlijk laten opbiechten waarom hij op het therapeutisch strafbankje moet zitten. Maar om het gemakkelijk te maken, laat ik hem uit de volgende opties kiezen:

1. U bent vreemdgegaan en moet bereidheid tonen om het geschonden vertrouwen te herwinnen.

2. U meldt zich te vaak ziek op het werk en moet begeleid worden om uw baan te houden.

3. Uw collega’s willen alleen nog maar met u samenwerken als u zich laat behandelen voor uw persoonlijkheidsstoornis.

4. U liegt en bedriegt en moet eindelijk tot inkeer komen

5. U voert niets uit, leeft op andermans geld en moet eindelijk volwassen worden.

Als hij gekozen heeft, zeg ik ‘knap vervelend, maar toch geen reden om aan uzelf te twijfelen’, wat hij meestal beaamt. En om zeker te weten dat er geen enkele motivatie is om te veranderen, stel ik mijn speciale alibitherapie voor: ‘u boekt bij mij een serie van 5 sessies, wij kletsen wat over de wereld onder het genot van een kopje koffie, en telkens als u thuiskomt dan zegt u tegen het thuisfront dat u psychisch helemaal door de gehaktmolen bent gedraaid en dat u nu zo in de war bent dat u, voor even, helemaal niets kunnen reproduceren van wat er precies is gezegd; voeg daar aan toe dat iedereen in zijn kritiek op u volgens de psycholoog helemaal gelijk heeft.’

U raadt het al: de gestuurde patiënt is van het mannelijk geslacht, een gegeven dat al voorspelt dat hij wel problemen veroorzaakt, maar ze niet heeft. Daarom is de alibitherapie voor hem een uitkomst. De straf is alleen een geldboete.

Contactuele jungle

Mon, 07 Jun 2010 12:13:14 +0200

Meer dan ooit zijn mensen moe. Het aantal patiënten dat de spreekkamer van de huisarts verlaat met een diagnose van burn-out stijgt explosief. Dit gegeven is opmerkelijk omdat het dagelijkse leven, door de moderne technologie, gemakkelijker en comfortabeler is geworden.

Tegelijkertijd is er in de aflopen jaren een andere ontwikkeling waarneembaar. Was het contact tussen mensen ooit formeel en afstandelijk, nu is dat zelfde contact informeler en persoonlijker. Dat klinkt een stuk gezelliger. En dat is het ook. Soms. Veel vaker leiden onze hedendaagse omgangsvormen tot zeurende conflicten, gemene pesterijen en subtiele machtsspelletjes. Daarmee is de samenleving een contactuele jungle geworden, waarin mensen elkaar mentaal en emotioneel uitputten. Nu wil ik de klok niet terugdraaien. En dat zou ik ook niet doen, al zou ik het kunnen. Maar feit is wel dat er ooit een samenleving was waarin standen en rangen werden gerespecteerd, en aan de gevestigde orde en het natuurlijk gezag van leiders niet werd getornd. Juist omdat toentertijd verhoudingen formeler en afstandelijker waren, hoefden mensen niet te vechten voor hun positie. Zij wisten hun plaats, ontleenden daar hun zekerheid aan, en hadden zodoende meer innerlijke rust. Vandaag de dag is zelfs de chef van een afdeling zijn positie niet zeker. Zijn autoriteit wordt voortdurend in twijfel getrokken en moet vrezen dat er altijd wel iemand is die aan zijn stoelpoten zaagt. Het informele contact zorgt er ook voor dat iedereen zich met iedereen bemoeit. Alleen trakteren op je verjaardag is niet genoeg. De jarige kan ook rekenen op een psychologische groepssessie met persoonlijke vragen van collega’s zoals ‘ga je nu ook meer verdienen’, ‘heeft je partner ook iets speciaals gekocht’ of ‘wordt het niet tijd voor een botoxbehandeling’? En eenieder die zich probeert te onttrekken aan deze vorm van interactie, zal al gauw als egoïstische spelbreker worden gezien. Het informele contact tussen mensen creëert een sfeer waarin alles door iedereen gezegd kan worden. Secretaresses kunnen vrijelijk hun irritaties kenbaar maken tegenover de leidinggevenden, als ook dat leidinggevenden vrijelijk kunnen flirten met hun secretaresses, of omgekeerd. En probeer dan maar de verhoudingen zuiver en zakelijk te houden. Onderwijl kan iedereen met iedereen bellen, sms-en of emailen dat het een lieve lust is waardoor alleen al het volume aan contact te belastend wordt. Steeds vaker wordt ik, als psycholoog, door bedrijven ingeschakeld omdat werknemers op hun afdeling zich emotioneel niet veilig voelen en daardoor samenwerking als onmogelijk wordt gezien. Goed onderling contact wordt als voorwaarde gezien om deugdelijk te kunnen werken, in plaats van andersom.

Gewoon je werk doen zonder dat iemand in je nek hijgt, is er tegenwoordig niet meer bij. Het is elke dag opnieuw emotioneel intelligent bij de les blijven, wil je überhaupt aan werken toekomen.

uitstellen als levensstijl

Mon, 31 May 2010 22:59:00 +0200

De daad bij het woord voegen. Even doorpakken. Het werk niet op de lange baan schuiven. Gewoon de koe bij de horens vatten. Het ijzer smeden als het heet is. Ja, de boel de boel laten is natuurlijk niet de bedoeling. Maar als puntje bij paaltje komt, kan de boog niet altijd gespannen zijn.

Iedereen denkt wel eens: ‘geef mijn portie maar aan Fikkie' of ‘aan mijn lijf geen polonaise'. Dat is het moment om de kat uit de boom te kijken. En wie de smaak te pakken krijgt, kan zelfs het uitstellen van zaken ontwikkelen tot een persoonlijke levensstijl. Voor die mensen gaat een wereld open die heel aantrekkelijk is.
Want de uitsteller zal al gauw ontdekken dat de meeste problemen zich vanzelf oplossen. Planten die onverzorgd blijven, bijvoorbeeld, gaan gewoon dood. En als kunstwerk kunnen die planten vervolgens symbool staan voor een wereld in verval. Altijd leuk om het bezoek mee te verrassen. Over bezoek gesproken: mensen komen en gaan, maar blijven na verloop van tijd gewoon weg als u niemand meer uitnodigt. En dat scheelt een hoop werk. Natuurlijk zijn er altijd lieden die blijven zeuren om een afspraak. Maar, die kunt u gemakkelijk kwijtraken met teksten als ‘ik zie wel even', ‘misschien een andere keer' of ‘daar kom ik nog op terug'. Het verwaarlozen van uw contacten heeft hetzelfde effect als een opslagruimte van spullen waar u niet naar omkijkt: na een tijdje weet u niet eens meer wat u heeft bewaard. En daarmee verdwijnt de gebruikswaarde als vanzelf. Een ander groot voordeel van het uitstellen is dat u het gevoel overeind houdt dat u het druk heeft. Het onbewuste brein weet namelijk precies wat niet af is en knaagt voortdurend aan uw gemoed; een fenomeen dat uiteindelijk leidt tot, wat ik zou noemen, constructieve verlamming, oftewel de gedachte: ‘ik moet van alles, maar ik kom tot niets'. Als uitsteller heeft u het dan al ver geschopt en zult u ontdekken hoe motiverend uw levensstijl is op anderen. Want alles wat u laat liggen zal, vroeg of laat, door uw medemens worden opgepakt. Uw scheiding wordt keurig geregeld door uw ex inclusief alimentatie. En uw hele familie gaat in therapie omdat zij last heeft van overbezorgdheid, woedeaanvallen en de neiging tot uitsloverij. Ondertussen hoeft u alleen maar wat televisie te kijken, de post op stapeltjes te leggen of te fantaseren over wat u zou kunnen doen.

Gelukkig hoeft u niet uw vingers te branden aan alles wat fout kan gaan als u wel in actie komt. De wereld draait ook door als u zich er niet mee bemoeit. En als toeschouwer is het een genot om te zien hoe anderen wel de mist in gaan.

Verwen de student

Mon, 17 May 2010 07:32:00 +0200

Studenten moeten studeren. Hup! In de boeken, blokken, tentamens halen en zo snel mogelijk afstuderen. Daarna meteen aan het werk om maatschappelijk van nut te zijn en vooral: het geleende studiegeld terugbetalen. Dat is de gedachtengang van de huidige beleidsmakers in het hoger onderwijs.

Deze ambtenaren hebben kennelijk zelf nooit gestudeerd. Anders zouden ze wel beter weten. Want wie student is, heeft meer aan zijn hoofd dan studeren alleen. Hij moet zichzelf, zijn relaties en zijn toekomst vormgeven. En daar heeft hij tijd, geld en ruimte voor nodig. Mijn motto is daarom: verwen de student. Natuurlijk, er zijn ook studenten die al tot op het bot verwend zijn voordat ze ook maar één studieboek hebben opengeslagen. Deze groep komt uit elitaire kring en ziet de studententijd als een plezierig opstapje naar een gereserveerd plekje in het familiebedrijf. Maar voor de meeste jongeren geldt de studententijd als een overweldigend, lastig en angstig experiment dat volwassenheid heet. Voor het eerst alleen op kamers in een vreemde stad betekent ongekende vrijheid, maar daardoor alleen al een sterk gevoelde verantwoordelijkheid. Niemand die zegt wat je moet doen, maar juist daarom de verplichting om zelf structuur aan te brengen in de dag. Studeren betekent ook het aangaan van nieuwe contacten en het opbouwen van vriendschappen die bepalend zijn voor de rest van het leven. Daar gaat heel wat bloed, zweet en tranen inzitten, al was het alleen maar omdat alles afhangt van het eigen initiatief. En dat in een levensfase die bol staat van zelftwijfel. Het maken van de juiste studiekeuze is moeilijk omdat geen concrete voorstelling gemaakt kan worden van hoe dat later, beroepsmatig, uitpakt: ‘Medicijnen is interessant, maar wil ik ook daadwerkelijk de rest van mijn werkend leven in een ziekenhuis doorbrengen, geschiedenis is misschien nog interessanter, maar wat kun je daar nog meer mee dan leraar worden?' En wat te doen als de studiekeuze verkeerd aanvoelt. Meteen overstappen op iets anders of toch door de zure appel heenbijten? Het blijft een zoektocht waarbij een flinke dosis geluk nodig is om een vak te vinden waarin de student kan excelleren. Want, een studiekeuze wordt alleen als ‘goed' ervaren wanneer de student ontdekt dat hij daar ook de kwaliteiten voor heeft. Maar wie jong is, kent zijn eigenwaarde nog niet. Die eigenwaarde moet hij met vallen en opstaan zien op te bouwen om daarmee zijn ware bestemming in het leven te vinden.

Tussen alle geestelike bedrijvigheid door, heeft de student ook gewone levenstaken zoals biijverdienen, de boekhouding en het huishouden. Tot slot heeft elke student tijd nodig om de liefde te ontdekken; en vooral het kweken van eelt op de ziel als het allemaal tegenzit. Het echte leven kan daarom gerust even wachten.

Overtherapeutiseren

Mon, 10 May 2010 07:48:00 +0200

Wie kent dat niet: naar de winkel gaan om iets lekkers bij de koffie te kopen en thuiskomen met een tas vol van andere boodschappen. Dit zelfde verschijnsel treedt ook steeds vaker op in de spreekkamer van de psycholoog:

de patiënt komt voor een behandeling van zijn vliegangst en hij komt thuis met een burn-out, een persoonlijkheidsstoornis en een identiteitscrisis. Voor het teveel aan boodschappen bent u zelf schuldig. Had u maar meer zelfbeheersing moeten tonen. Het teveel aan psychische aandoeningen is de psycholoog aan te rekenen. Hij maakt meer dan eens van een zoemende mug een olifant met ADHD. De grote vraag is natuurlijk waarom psychologen dit zouden doen? Hebben zij de professionele plicht om problemen te onthullen waarvan de patiënt zich niet bewust is? Is de psycholoog in zijn werk vergelijkbaar met een arts, die een patiënt met jeukklachten wel kan behandelen, maar niet eerder dan is ontdekt dat achter de symptomen bijvoorbeeld een aandoening als suikerziekte is gediagnosticeerd? Het antwoord is: ja. Want ook een psycholoog moet verder kijken dan zijn neus lang is, of in vakjargon: het gepresenteerde probleem is niet altijd het werkelijke probleem. Het komt maar al te vaak voor dat patiënten met ‘spanningsklachten' vechten tegen een opkomende depressie. Toch is er een trend waarneembaar bij hulpverleners om te ‘overtherapeutiseren'. Patiënten krijgen teveel van het goede, met als gevolg dat zij eerder slechter dan beter worden. Petra weet hier over mee te praten. Zij gaat naar een psycholoog om in sollicitatiegesprekken beter uit de verf te komen. Uit haar levensverhaal legt de psycholoog de nadruk op het feit dat zij een kind is van gescheiden ouders. Hij stelt dat Petra de breuk tussen haar ouders niet goed heeft verwerkt en koppelt dit gegeven aan haar sollicitatieprobleem: ‘haar onderliggende verdriet en boosheid maakt dat zij emotioneel niet vrij is om goed te presteren.' Op aangeven van de therapeut moet Petra haar jeugdige ervaringen herbeleven, met als gevolg dat zij uiteindelijk helemaal niet meer aan solliciteren toekomt. Erger nog: Petra raakt zo in de war dat zij aan alles gaat twijfelen, bijvoorbeeld of zij nog wel genoeg van haar man houdt. Gelukkig gaat zij ook aan haar therapeut twijfelen en stopt ermee. Na een periode van rust herstelt zij. Petra schrijft zich in voor een simpele sollicitatietraining, krijgt een baan die ze leuk vindt en hervindt het goede contact die zij altijd al had met haar man. In gesprek met mij komt zij al snel tot de conclusie dat zij geen therapeut meer nodig heeft.

Laat u daarom geen probleem aansmeren die u niet als probleem ervaart. En mijn collega's vraag ik om terughoudendheid. Is de emotiekraan een beetje lek, ga dan niet de hele persoon verbouwen.

Kinderen als oplossing

Mon, 03 May 2010 07:53:00 +0200

Het krijgen van kinderen is een probleem. Tenminste, zo wordt dat vooral in Nederland door jonge echtparen gezien. Argumenten te over: de studie is niet afgerond, het geld stroomt niet binnen, de woning is te klein, de man is er emotioneel niet klaar voor, de vrouw voelt haar eierstokken nog niet rammelen,

de relatie is niet optimaal of de gedroomde wereldreis is nog niet gemaakt. Maar van uitstel komt afstel. En de vrouw die geen eieren meer heeft om uit te broeden, zit pas echt met de gebakken peren. Het mag niet worden gezegd, maar ik doe het toch: kinderen-krijgen is geen probleem, maar eerder de oplossing voor de vrouw, de man en hun relatie. En het wordt tijd dat het maatschappelijk klimaat rond kinderen-krijgen wordt opgewarmd. Om te beginnen: wie kinderen krijgt wordt daarmee gedwongen tot volwassenheid. Het besef van verantwoordelijkheid dringt pas echt tot de mens door wanneer hij de totale afhankelijkheid van de pasgeborene lijfelijk voelt. Geen wilde uitspattingen of onverantwoord drugs- en alcohol gebruik meer, maar structuur en een gezonde levensstijl om het kind een veilig nest te bieden. Vooral mannen kunnen van hun vaderschap profiteren omdat zij dan geen excuus meer hebben om er met de pet naar te gooien. Opvallend is het daarom ook dat mannen pas echt goed gaan verdienen als zij de zorg voor hun eigen kinderen krijgen. En ook al verdient de man aanvankelijk nog weinig, met kinderen wordt hij aangespoord tot spaarzaamheid. Voor de vrouw is het moederschap al helemaal een oplossing. In mijn praktijk komt het namelijk steeds vaker voor dat vrouwen tussen de 25 en 40 jaar geestelijk vastlopen omdat zij in toenemende mate aan zich zelf twijfelen. Een carrière geeft niet de bevrediging die zij hadden verwacht. En in de liefde als ook in het gewone sociale leven lijkt de glans te zijn verdwenen. De gevoelde onvrede wordt gezien als een gebrek aan zelfvertrouwen, en met het peuteren aan de vrouwelijke ziel wordt de verwarring alleen maar groter. Met een kind in de armen verdwijnt het eeuwig twijfelen, en dus het navelstaren als sneeuw voor de zon. En goed beschouwd is dat ook logisch. Want het moederschap geeft de vrouw een identiteit die onbetwist is. Bovendien, kan met de zorg voor het kind de aandacht eindelijk en volledig naar buiten worden gericht. Het eigen geluk is niet meer belangrijk, maar wordt tegelijkertijd juist groter omdat de aanhankelijkheid en genegenheid van het kind zo puur en onvoorwaardelijk is.

En dan blijkt de vrouw plotsklaps heel goed in staat om keuzes te maken: kinderen eerst en dan de rest. Vragen uw kinderen later waarom zij zijn verwekt, zeg dan eerlijk: ‘omdat papa en mama anders geen toekomst hadden'.

Romantiek verpest liefde

Mon, 26 Apr 2010 07:48:00 +0200

Echte liefde wordt meestal geassocieerd met romantische liefde, de ideale vorm van verbondenheid tussen twee mensen die met elkaar het leven delen. Hoewel niemand weet wat het romantisch ideaal precies inhoudt, heeft iedereen wel de overtuiging dat het bestaat.

Ergens op de wereld is er die ene persoon waarmee het volmaakte geluk zich als een wonder openbaart. Nu is het idee van romantische liefde natuurlijk aansprekend, en als verlangen een sterkte drijfveer om verbondenheid te zoeken. Maar tegelijkertijd is het nu juist dit verlangen naar ‘de ware', dat relationele roet in het eten gooit, oftewel: romantiek verpest de liefde. Feit is namelijk dat de romantische ideeën die mensen er op na houden in werkelijkheid niet bestaan. Na verloop van tijd wordt daarom iedere relatie als teleurstellend ervaren en de overtuiging gevoed de liefdesboot te hebben gemist. Het is daarom verstandig om de vier belangrijkste romantische ideeën onder de loep te nemen.

1) onvoorwaardelijkheid: het idee dat partners elkaar accepteren en waarderen zoals zij zijn, een vorm van bewondering die onaantastbaar is; in werkelijkheid is het nu juist de voorwaardelijkheid, die de relatie levendig houdt; als partners geen eisen stellen, dan is er geen reden om moeite voor elkaar te doen (als jij je tanden niet poetst, dan heb ik geen zin in seks).

2) intimiteit: het idee dat partners de onverzadigbare behoefte hebben fysiek, emotioneel en geestelijk alles met elkaar te willen delen; in de praktijk zou dit idee verstikkend werken; mensen streven eerder naar ‘autonomie', een geestestoestand van eigenheid die juist afstand(elijkheid) creëert; en dat is mooi, want alleen door afstand is er telkens weer reden om elkaar te ontmoeten.

3) gelijkgestemdheid: het idee dat partners in alles hetzelfde vinden, voelen en willen; in werkelijkheid wil alleen de narcistisch gestoorde mens met een kopie van zichzelf leven; normaal gesproken zijn gelijkgestemde partners, met uitzondering van de verliefdheidsfase, heel snel op elkaar uitgekeken; logisch, want alleen door het anders-zijn kunnen twee mensen iets toevoegen aan elkaars leven; de spanning van elkaars verschillen, geven partners iets om voor te vechten.

4) rozengeur en maneschijn: het idee dat partners alleen al in vervoering raken door elkaars aanwezigheid; als dit waar was, dan had elke nietsnut ook kans op het ultieme geluk; het dagelijks bestaan vereist hard werken om de rekeningen te kunnen betalen; wie zijn plichten verzaakt, verliest zijn aantrekkelijkheid; liefde is economie, alleen door in elkaar te investeren, heeft blijvende wederkerigheid een re‘le kans.

Natuurlijk is er niets op tegen om uw geliefde te trakteren op een romantisch etentje of te verrassen met een reisje naar Parijs. Maar wie zich vastbijt in de overtuiging dat de ander zich moet manifesteren in hartstochtelijke liefdesverklaringen, zet zichzelf juist in de kou.

Ruzie is ongezond

Mon, 19 Apr 2010 07:56:00 +0200

Vaak wordt beweerd dat het gezond is om je hart te luchten. Het idee is dat ieder mens van nature negatieve emoties in zich draagt zoals verdriet, teleurstelling en boosheid. Deze emoties moeten tot uiting gebracht worden, omdat anders de oplopende negativiteit de mens vanbinnen verscheurt.

En als het afreageren van deze emoties leidt tot ruzie, dan is dat altijd beter dan het verzwijgen van je gevoelsleven. Zo wordt algemeen aangenomen dat binnenvetters op termijn overspannen worden of op een hartinfarct afstevenen. Ik zeg: onzin. Sterker nog, het omgekeerde is eerder waar: het uiten van negatieve emoties geeft alleen maar een negatiever gevoel en geruzie leidt tot ernstige lichamelijke klachten. Nu zijn er wel types die opvallend gedijen bij ruzies. Zij kunnen genieten van de macht die zij aanwenden om anderen op de kast te jagen en lijken immuun voor alle agressie die zij ontlokken. Dat heeft vooral te maken met het feit dat deze onruststokers maar één doel voor ogen hebben en dat is: aandacht. Voor hen is ruzie bevredigend omdat anderen het er voor over hebben om zich op te winden. Voor normale mensen is ruzie meer dan vreselijk. En dat komt omdat het angst oproept. Het is de angst om afgekeurd te worden, de angst om buiten de groep te vallen, de angst om niet voor vol aangezien te worden en de angst om uiteindelijk te worden verlaten. Het is deze angst die tegenwoordig aangeduid wordt als ‘stress'. En aanhoudende stress doet een enorme aanslag op het autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel zorgt ervoor dat de hartslag, de ademhaling, het slaap-waakritme, de hormoonhuishouding, de spijsvertering, de lichaamstemperatuur en alle andere doorlopende, automatische processen in het lichaam in balans blijven. Zodra het natuurlijk evenwicht langdurig wordt verstoord krijgen mensen last van gewrichtsklachten, rugpijn, hoofdpijn, vermoeidheid, pijn op de borst, jeuk, pijn in armen of benen, buikpijn en duizeligheid. Het zijn juist dit soort klachten die, bij herhaling, kunnen leiden tot overspannenheid, verhoogde bloeddruk, hart en vaatziekten als ook ernstige angststoornissen en depressies. Het hoeft daarom niemand te verbazen dat dreigend ontslag, relatiespanningen, familievetes, conflicten op het werk en scheidingsperikelen een enorme aanslag doen op het welbevinden van mensen. De huisarts heeft het er maar druk mee maar kan, puur medisch gezien, weinig verlichting geven. En de ellende is compleet wanneer je bedenkt dat eenieder die zich lichamelijk en geestelijk beroerd voelt nog sneller geïrriteerd raakt, waardoor de kans op ruzies alleen maar toeneemt.

Kortom, bent u geneigd om conflicten te vermijden, onvermijdelijke ruzies meteen bij te leggen of uw ongenoegens uit te leven in sport, toneel, kunst, muziek of een flinke schoonmaakbeurt, dan bent u een zeer verstandig mens. Want een gezond leven is een harmonieus leven.

Gemakkelijk leven

Mon, 12 Apr 2010 12:10:00 +0200

Bij herhaling komen mensen in therapie met het uitdrukkelijk verzoek om 'gemakkelijker te leren leven'. Deze mensen gaan gebukt onder zorgen, twijfels en innerlijk conflicten en hebben moeite om eenduidige keuzes te maken of hun medemens in vertrouwen te nemen.

Zij kunnen slecht tegen verandering, maar na enige gewenning in de nieuwe situatie overheerst weer een gevoel van boosheid dat zij zich van tevoren zo druk hebben gemaakt. Met afgunst kijken deze piekeraars naar andere mensen die ogenschijnlijk zorgeloos door het leven stappen. En dat is begrijpelijk. Maar hoe je het ook wendt of keert, gemakkelijk leven is zo gemakkelijk nog niet. En dat gegeven heeft alles te maken met het leven zelf. Feit is namelijk dat het leven nogal wat eisen stelt aan de mens. Allereerst is er, wat ik zou noemen, de onderhoudsplicht. Wie niets onderneemt, zal alles om zich heen zien verworden. Uw huis, uw fiets, uw kleren, uw lichaam, uw tuin, uw familie, uw vrienden, uw levenspartner en kinderen, en niet in het minst uzelf hebben allemaal aandacht en verzorging nodig. Om het natuurlijk proces van verval tegen te gaan, is veel inzet, arbeid en discipline vereist. Ten tweede vereist het leven een grote mate van verantwoordelijkheidszin: afspraken moeten nagekomen worden, opdrachten moeten worden uitgevoerd en de dagelijkse stroom van rekeningen moet worden betaald. En om überhaupt zover te komen dat u geheel en al zelfstandig kunt opereren, moet u jaren van formele scholing en persoonlijke ontwikkeling doormaken. Ten derde vereist het leven een voortdurende interactie met andere mensen, en dan ook nog eens in de meest uiteenlopende varianten. Getrouwd zijn en blijven, bijvoorbeeld, is een kunst op zich, terwijl het aanknopen van nieuwe relaties weer heel andere sociale vaardigheden vereist. Sowieso geven menselijke verhoudingen de meeste problemen: iedereen wil bemind worden, maar niemand wil te zeer afhankelijk zijn van andermans liefde; iedereen wil nodig zijn, maar niemand wil als een deurmat behandeld worden, en iedereen wil erbij horen, maar niemand wil als vanzelfsprekend genomen worden. Tegelijkertijd wordt de mens, in al zijn pogingen om een ander de hand te reiken, voortdurend tegengewerkt, teleurgesteld of afgewezen. Maar het leven gaat door, zoals dat heet, en vereist van de mens dat hij zich over de emotionele klappen van zijn medemens heen zet. En dan heb ik het nog niet eens gehad over alle andere soorten tegenslag zoals het verlies van gezondheid, van dierbaren, van werk of van inkomen.

Goed beschouwd is daarom het hele idee van ' gemakkelijk leven' volslagen absurd. De werkelijkheid van alledag geeft een tegengestelde beleving, namelijk dat het leven moeilijk is. Toch zal eenieder die de bereidheid toont om de last van het leven te aanvaarden, alleen al daardoor momenten van lichtheid kunnen ervaren.